📝💻

การออกแบบโปรแกรมเป็นข้อความ

รายวิชาวิทยาการคำนวณ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

🎯 จุดประสงค์การเรียนรู้

เมื่อเรียนจบ นักเรียนจะสามารถอธิบายและเขียนขั้นตอนการแก้ปัญหาเป็นข้อความที่ชัดเจนได้

1

เข้าใจความหมาย

รู้ว่าการออกแบบโปรแกรมเป็นข้อความคืออะไร และมีประโยชน์อย่างไร

2

แยกโครงสร้าง

จำแนกการทำงานแบบ ลำดับ วนซ้ำ และเงื่อนไข ได้

3

ออกแบบได้

เขียนข้อความให้คนอื่นอ่านเข้าใจและนำไปสร้างโปรแกรมต่อได้

💡 ให้คิดว่าเรากำลัง “เขียนคำสั่งให้หุ่นยนต์” จึงต้องบอกอย่างเป็นขั้นตอนและไม่กำกวม

📖 ความหมาย

การออกแบบโปรแกรมเป็นข้อความ คือ การเขียนลำดับขั้นตอนการแก้ปัญหาหรือการทำงานด้วยภาษาที่อ่านเข้าใจง่าย ก่อนนำไปเขียนเป็นโปรแกรมจริง

ข้อความที่ดีควรมีลักษณะ

✅ เรียงขั้นตอนชัดเจน
✅ ใช้คำสั่งสั้น กระชับ
✅ ระบุสิ่งที่ต้องทำครบ
✅ อ่านแล้วได้ผลลัพธ์ตรงกัน

ประโยชน์

🔍 ช่วยตรวจหาข้อผิดพลาดก่อนเขียนโค้ด
🤝 สื่อสารแนวคิดกับเพื่อนได้
🧩 ทำให้ปัญหายากกลายเป็นขั้นตอนย่อย
💻 นำไปสร้างผังงานหรือโปรแกรมได้ง่าย

ตัวอย่างกำกวม: “ทำคะแนนให้ดี” ❌   ตัวอย่างชัดเจน: “อ่านหนังสือวันละ 30 นาที แล้วทำแบบฝึกหัด 5 ข้อ” ✅

1️⃣ การทำงานแบบลำดับ

เป็นการทำงานทีละขั้นจากบนลงล่าง โดยแต่ละคำสั่งทำเพียงครั้งเดียวและต้องเรียงลำดับให้ถูกต้อง

เริ่มต้น 1. รับค่าความกว้าง 2. รับค่าความยาว 3. คำนวณ พื้นที่ = กว้าง × ยาว 4. แสดงค่าพื้นที่ จบการทำงาน

ตัวอย่าง: หาพื้นที่สี่เหลี่ยม

ถ้ากว้าง 4 เมตร และยาว 6 เมตร โปรแกรมจะคำนวณ

4 × 6 = 24 ตารางเมตร

คำสั่งทุกข้อทำตามลำดับและไม่มีการย้อนกลับ

ลองเรียงลำดับการแปรงฟัน

🔁 การทำงานแบบวนซ้ำ

ใช้เมื่อต้องการทำคำสั่งเดิมหลายครั้ง ช่วยให้ข้อความสั้นลงและลดการเขียนคำสั่งซ้ำ ๆ

เริ่มต้น กำหนด จำนวนรอบ = 1 ทำซ้ำ 5 รอบ แสดงข้อความ “สวัสดี” เพิ่มจำนวนรอบทีละ 1 จบการทำซ้ำ จบการทำงาน

ทดลองวนซ้ำ 5 รอบ

กดปุ่มเพื่อทำคำสั่งทีละรอบ

0/5
ยังไม่เริ่ม
ถ้าไม่ใช้การวนซ้ำ เราต้องเขียน “แสดงข้อความสวัสดี” ถึง 5 บรรทัด แต่การวนซ้ำใช้คำสั่งเดียวแล้วกำหนดจำนวนรอบได้

🔀 การทำงานแบบเงื่อนไข

เป็นการตัดสินใจเลือกทำคำสั่งตามเงื่อนไข โดยมักใช้คำว่า ถ้า...แล้ว...มิฉะนั้น...

เริ่มต้น รับค่า คะแนน ถ้า คะแนน ≥ 50 แล้ว แสดง “ผ่าน” มิฉะนั้น แสดง “ควรพยายามอีกครั้ง” จบเงื่อนไข จบการทำงาน

ทดลองตรวจคะแนน

รอการตรวจผล
เงื่อนไขต้องตอบได้ว่า “จริง” หรือ “เท็จ” เช่น คะแนน ≥ 50, ฝนตกหรือไม่, มีเงินเพียงพอหรือไม่

🧠 เลือกโครงสร้างให้เหมาะกับงาน

อ่านข้อความ แล้วคลิกเลือกชนิดการทำงานที่เหมาะสมที่สุด ระบบจะอธิบายคำตอบทันที

จำง่าย ๆ
ทำทีละขั้น = ลำดับ•ทำหลายรอบ = วนซ้ำ•เลือกตามสถานการณ์ = เงื่อนไข

✍️ ตัวอย่างผสมทั้ง 3 รูปแบบ

โจทย์: ออกแบบโปรแกรมนับจำนวนเลขคู่ ตั้งแต่ 1 ถึง 10

เริ่มต้น 1. กำหนด จำนวนเลขคู่ = 0 [ลำดับ] 2. วนซ้ำ ค่าเลข ตั้งแต่ 1 ถึง 10 3.   ถ้า ค่าเลขหาร 2 ลงตัว 4.     เพิ่มจำนวนเลขคู่ทีละ 1 5. จบเงื่อนไข 6. จบการวนซ้ำ 7. แสดงจำนวนเลขคู่ [ลำดับ] จบการทำงาน

โปรแกรมคิดอย่างไร?

🔹 ลำดับ: ตั้งค่าเริ่มต้นและแสดงผล

🔹 วนซ้ำ: ตรวจเลขตั้งแต่ 1–10 ทีละจำนวน

🔹 เงื่อนไข: ถ้าเป็นเลขคู่จึงเพิ่มค่าตัวนับ

ผลลัพธ์ = มีเลขคู่ 5 จำนวน

เลขคู่คือ 2, 4, 6, 8 และ 10 จึงนับได้ทั้งหมด 5 จำนวน

✅ แบบทดสอบท้ายบท

1. ข้อใดอธิบายการออกแบบโปรแกรมเป็นข้อความได้ถูกต้อง?

2. การชงเครื่องดื่มตามขั้นตอนเหมาะกับโครงสร้างใด?

3. “ปรบมือ 10 ครั้ง” เหมาะกับโครงสร้างใด?

4. “ถ้าฝนตกให้กางร่ม มิฉะนั้นเดินต่อ” เป็นโครงสร้างใด?

5. เหตุใดจึงควรออกแบบโปรแกรมก่อนเขียนโค้ด?